Poniżej znajdują się najważniejsze zapisy regulujące stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych w reklamie. Ich cele, zakres a także sankcje oraz odpowiedzialność cywilnoprawną. Na końcu przedstawione są sposoby dochodzenia roszczeń.

Podstawa prawna
  • USTAWA z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

  • DYREKTYWA 2005/29/WE z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyr. 84/450/EWG, dyr. 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE oraz rozp. (WE) nr 2006/2004
Cel i zakres zastosowania

Cel regulacji nieuczciwych praktyk rynkowych?
  • Cel reklamy i działań promocyjnych? wpływ na konsumenta w momencie podejmowania decyzji i przez to kształtowanie przewagi rynkowej danego przedsiębiorcy

  • Ograniczenie zakresu zastosowania regulacji

  • Relacje reklamodawca – odbiorca (B2C)
Definicje ustawowe a budowanie informacji handlowej
  • Produkt - każdy towar lub usługę, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnychc
  • Praktyki rynkowe - działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta

  • Decyzja dotycząca umowy - podejmowana przez konsumenta decyzja, co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania

  • Przeciętny konsument - jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczną lub umysłową

  • Praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu

  • Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową

  • Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął

  • Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności: (…) działanie związane z wprowadzeniem produktu na rynek (…) reklama porównawcza w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

  • Przy ocenie, czy praktyka rynkowa wprowadza w błąd przez działanie/ zaniechanie, należy uwzględnić wszystkie jej elementy oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji

  • Nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są m.in. następujące praktyki rynkowe wprowadzające w błąd:

    • reklama przynęta, która polega na propozycji nabycia produktu po określonej cenie, bez ujawniania, że przedsiębiorca może mieć uzasadnione podstawy, aby sądzić, że nie będzie w stanie dostarczyć lub zamówić u innego przedsiębiorcy dostawy tych lub równorzędnych produktów po takiej cenie, przez taki okres i w takich ilościach, jakie są uzasadnione, biorąc pod uwagę produkt, zakres reklamy produktu i oferowaną cenę
    • Reklama przynęta i zamiana, która polega na propozycji nabycia produktu po określonej cenie, a następnie odmowie pokazania konsumentom reklamowanego produktu lub odmowie przyjęcia zamówień na produkt lub dostarczenia go w racjonalnym terminie lub demonstrowaniu wadliwej próbki produktu, z zamiarem promowania innego produktu
    • Twierdzenie, że produkt będzie dostępny przez ograniczony czas lub że będzie on dostępny na określonych warunkach przez bardzo ograniczony czas, jeżeli jest to niezgodne z prawdą, w celu nakłonienia konsumenta do podjęcia natychmiastowej decyzji dotyczącej umowy i pozbawienia go możliwości świadomego wyboru produktu
    • Kryptoreklama, polega na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji, gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych
    • Reklamowanie produktu podobnego do produktu innego przedsiębiorcy w sposób celowo sugerujący konsumentowi, że produkt ten został wykonany przez tego samego przedsiębiorcę, jeżeli jest to niezgodne z prawdą
    • Prezentowanie produktu jako "gratis", "darmowy", "bezpłatny" lub w podobny sposób, jeżeli konsument musi uiścić jakąkolwiek należność, z wyjątkiem bezpośrednich kosztów związanych z odpowiedzią na praktykę rynkową, odbiorem lub dostarczeniem produktu
    • Umieszczanie w materiałach marketingowych faktury lub podobnego dokumentu, sugerującego obowiązek zapłaty, który wywołuje u konsumenta wrażenie, że już zamówił reklamowany produkt, mimo że tego nie zrobił

  • Praktykę rynkową uznaje się za agresywną, jeżeli przez niedopuszczalny nacisk w znaczny sposób ogranicza lub może ograniczyć swobodę wyboru przeciętnego konsumenta lub jego zachowanie względem produktu, i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął

  • Za niedopuszczalny nacisk uważa się każdy rodzaj wykorzystania przewagi wobec konsumenta, w szczególności użycie lub groźbę użycia przymusu fizycznego lub psychicznego, w sposób znacznie ograniczający zdolność przeciętnego konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej umowy

  • Agresywnymi nieuczciwymi praktykami rynkowymi zawsze są m.in.: - umieszczanie w reklamie bezpośredniego wezwania dzieci do nabycia reklamowanych produktów lub do nakłonienia rodziców lub innych osób dorosłych do kupienia im reklamowanych produktów
Sankcje
  • Roszczenia na drodze cywilnoprawnej

  • Sankcje karne

  • Postępowanie administracyjne – Prezes UOKIK, po stwierdzeniu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów
Odpowiedzialność cywilnoprawna. Żądanie konsumenta
  • W razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:

    • Zaniechania tej praktyki
    • Usunięcia skutków
    • Złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie
    • Naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, w szczególności żądania unieważnienia umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń oraz zwrotu przez przedsiębiorcę kosztów związanych z nabyciem produktu
    • Zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej, ochroną dziedzictwa narodowego lub ochroną konsumentów
Dochodzenie roszczeń
  • Ciężar dowodu - przedsiębiorca

  • Podmioty upoważnione do wystąpienia z roszczeniem, poza konsumentem:

    • Rzecznik Praw Obywatelskich
    • Rzecznik Ubezpieczonych
    • Krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów
    • Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów
Dowiedz się więcej!


» Cechy skutecznej kampanii reklamowej

» Roznoszenie ulotek w Warszawie

» Najtańsze formy reklamy

» Jakość materiałów reklamowych

» Nieuczciwe praktyki rynkowe

» Ciekawy i unikalny projekt graficzny

» Nadzór nad ulotkarzami

» Dobieranie grupy docelowej

» Korzyści reklamowania się

» Krzywa zapamiętywania

» Humor w reklamie

» Elementy kampanii reklamowej

» Plakatowanie


Kontakt: ul. Pomorska 17A • 03-101, Warszawa • tel. 22 676 51 50